11784
Szczegóły | |
---|---|
Tytuł | 11784 |
Rozszerzenie: |
![](/images/demo/legimi.png)
![](/images/demo/legimi.png)
![Ceneo.pl](http://app.ceneostatic.pl/common/image/logo/ap-logo-transparent-small.png)
11784 PDF Ebook podgląd online:
Pobierz PDF
Zobacz podgląd 11784 pdf poniżej lub pobierz na swoje urządzenie za darmo bez rejestracji. 11784 Ebook podgląd za darmo w formacie PDF tylko na PDF-X.PL. Niektóre ebooki są ściśle chronione prawem autorskim i rozpowszechnianie ich jest zabronione, więc w takich wypadkach zamiast podglądu możesz jedynie przeczytać informacje, detale, opinie oraz sprawdzić okładkę.
11784 Ebook transkrypt - 20 pierwszych stron:
BRONISŁAW KOZŁOWSKI
- DIAGNOZOWANIE-
TOMIV
W starochińskim traktacie medycznym Su Wen dział poprzedzający
diagnostykę rozpoczyna zdanie: "Jeśli jesteś chory i idziesz do lekarza, jest
tak, jak gdybyś odczuwając pragnienie zabrał się za kopanie studni". Jest
już za późno.
Redaktor techniczny: Czesław Kuczyński
Skład: Bogusław Białko
O Copyright by Firma Poligraficzno-Wydawnicza "POLIGRAF", Wrocławl996
ISBN 83 - 901332 - 9 - 6
Wydawnictwo i druk: "POLIGRAF", 1996
54-210 Wrocław, ul. Kwiska 150, tei. (0-71) 51-73-52
Od Wydawcy
Oddajemy w Państwa ręce długo oczekiwany IV tom Tradycyjnej
medycyny chińskiej - tym razem poświęcony diagnozowaniu. W
zamierzeniach miał to być tom III cyklu (co sygnalizowaliśmy w tomie II),
ale trudności w przygotowaniu tak trudnej wiedzy, jaką jest sztuka
diagnozowania "dla wszystkich ", uniemożliwiły wcześniejsze jego wydanie.
W tym miejscu warto złożyć Autorowi podziękowanie za ogromny
wkład pracy w adaptację tych typowo wschodnich zasad dla zachodniego
odbiorcy. Jego opracowania zostały też w znacznej mierze wykorzystane w
materiale tomu III.
Założyliśmy, że biorąc do ręki IV tom Tradycyjnej medycyny
chińskiej masz, drogi Czytelniku, dobrą znajomość tomów I-III. Stąd też
odwoływanie się do używanych wcześniej terminów i ograniczona do minimum
liczba powtórzeń.
Książka ma na pewno bardzo praktyczny charakter, bo napisał ją
specjalista z wieloletnia praktyką. Możesz nauczyć się z niej rozpoznawania
chorób, a przede wszystkim różnych "alarmowych dzwonków", które
dzwonią na długo wcześniej zanim powstanie choroba - w naszym zachodnim
znaczeniu.
Jeśli jesteś lekarzem, pomoże Ci to w postawieniu prawidłowej,
typowo medycznej diagnozy. Jeśli nie jesteś - umożliwi Ci to zrozumienie
swoich zachowań i postaw i skieruje Twoje kroki do lekarza znacznie
wcześniej niż normalnie, czyli w bardzo wczesnym stadium choroby.
Zrozumienie oraz opracowanie zasad i reguł diagnostyki chińskiej to
przede wszystkim wzięcie odpowiedzialności za zdrowie własne i
domowników w swoje ręce. To pojawiająca się, wzrastająca świadomość
koniecznych działań profilaktycznych: dieta, ruch, oddychanie, relaks, które w
początkowych stadiach chorób są działaniami jedynymi i najlepszymi.
Czesław Kuczyński
Od
autora
Realizując zapowiedź, zamieszczoną w drugim tomie
cyklu "Tradycyjna Medycyna Chińska", przedstawiam
Czytelnikom pewien zakres tej wiedzy, dotyczącej
diagnozowania. Rozpoznanie stanu zdrowia przed podjęciem
leczenia jest najważniejszym zadaniem terapeuty, jest też
najważniejszą częścią procesu przywracania zdrowia. Bez
dobrej diagnozy nie ma skutecznego leczenia.
Chińska sztuka medyczna doprowadziła diagnozę do
perfekcji, umożliwia też profilaktykę - i na te jej aspekty
zwrócono szczególną uwagę w przedkładanym Czytelnikom
opracowaniu. Składa się ono z dwóch części:
Część pierwsza przedstawia metody tradycyjnej
diagnozy, wypracowane w ciągu kilku tysiącleci jej istnienia.
Ze względu na popularnonaukowy charakter opracowania
przedstawiono w nim metody rozpoznawcze w sposób
umożliwiający Czytelnikowi obserwację procesów
chorobowych w organizmie dla rozpoznania różnych
dolegliwości, umożliwiając działania profilaktyczne. Do
podjęcia profesjonalnej terapii konieczne byłoby jednak głębsze
zapoznanie się z systemami pełnej diagnozy, np. systemem Ba-
Gang, który wymaga przyswojenia sobie znacznego zasobu
starochińskiej wiedzy medycznej.
Uważny Czytelnik i obserwator różnych objawów
zaburzeń stanu zdrowia uzyska jednak na podstawie tego
opracowania obszerny zasób wiadomości, umożliwiających mu
zmianę trybu życia na bardziej zdrowy i podjęcie wielu działań
skutecznie eliminujących różne choroby i niedomagania. W
następnym, V tomie cyklu przedstawię szczegółowe sposoby
likwidacji różnych stanów chorobowych dla wszystkich
ważniejszych organów i funkcji organizmu - przy pomocy
oryginalnej starochińskiej metody ukierunkowanego
odżywiania się. Metoda ta stanowi podstawową część terapii
według tradycyjnej medycyny chińskiej, umożliwiając np.
likwidowanie stanów nadmiaru (Pełni) przy pomocy pokarmów
wychładzających, lub stanów niedoboru (Pustki) jakiegoś
narządu, przy użyciu środków spożywczych, które mają
właściwości rozgrzewające. Istnieje bowiem chińska
klasyfikacja wszystkich środków spożywczych na takie, które
wychładzają, i takie, które rozgrzewają. Tą metodą
ukierunkowanego odżywiania można leczyć skutecznie prawie
wszystkie zaburzenia zdrowotne - i może to robić każdy, kto
zna te właściwości pokarmów. Do tego oczywiście potrzebne
jest rozpoznanie, który organ znajduje się w stanie nadczynności
lub niedoboru - ta wiedza rozpoznawcza jest w dostatecznym
stopniu przedstawiona w niniejszym opracowaniu w części
pierwszej.
Część druga przedstawia współczesne metody
diagnozowania aparaturą elektroniczną - oparte na zasadach i
podstawach tradycyjnej medycyny chińskiej. Opracowanie to
potraktowane zostało bardzo skrótowo, gdyż metody takie są
dopiero rozwijane i unowocześniane, a możliwości
rozpoznawcze są jeszcze dosyć skromne. Umożliwiają już
jednak określenie, który narząd lub funkcja jest w stanie
niedoboru (Pustki), a który w stanie nadmiaru (Pełni).
Szczegółowiej przedstawiono w tej części diagnozowanie
metodą Ryodoraku, z którą coraz częściej można się spotkać w
Polsce.
Umożliwia ona dosyć szybką diagnozę - zamiast bardzo
czasochłonnej tradycyjnej diagnozy chińskiej. Mimo jej pewnej
powierzchowności i ograniczoności bywa (obok innych metod
przy użyciu sprzętu elektronicznego) coraz częściej stosowana
przez lekarzy i terapeutów zajmujących się medycyną chińską.
Możliwe jest także - a nawet wskazane - uzupełnianie
wyników badania metodą Ryodoraku elementami rozpoznania
tradycyjnego dla uzyskania możliwie optymalnej diagnozy.
Reasumując - jak to już wspomniano w części pierwszej -
wiadomości podane w tym opracowaniu powinny posłużyć do
świadomego i osobistego uczestnictwa w eliminowaniu
szkodliwych czynników upośledzających nasze zdrowie
fizyczne, umysłowe i psychiczne, zapewnić nam optymalnie
możliwe funkcjonowanie naszego organizmu przez całe życie.
Bronisław Kozłowski
Zamiast wprowadzenia
Czy wiesz, że
... gdy nocą, pomiędzy l a 3 godziną niektóre okna jarzą się
światłem, a ich właściciele nie mogą spać — można im
postawić uproszczoną, ale pewną diagnozę: mają chorą
wątrobę. Mają też wzdłużne rysy na paznokciach, często
mrugają oczami, mają kłopoty z kolanami; po dwunastu
godzinach, tj. pomiędzy 13 a 15 w południe są osłabieni,
śpiący, mało sprawni umysłowo i psychicznie, pracują gorzej i
mogą ulegać wypadkom
... gdy ktoś mimowolnym gestem często zaplata ręce na klatce
piersiowej ma osłabione płuca
... łatwe wpadanie w złość, podniesiony głos, bardzo żywa
gestykulacja, silny upór lub skrajna chwiejność w decyzjach,
bezsenność w księżycowej pełni - to oznaki zaburzenia
pęcherzyka żółciowego
... rozszczepianie się końców włosów - kłopoty z gruczołami
płciowymi
... sztuczne ondulacje i malowanie włosów chemikaliami oraz
depilacja brwi spowodują upławy.
... tworzenie się kamieni na zębach - to skłonności do kamicy
nerkowej
... trzy równoczesne objawy:
l. nierówna wielkość źrenic oczu
2. niemożność wysunięcia języka z ust
3. silne drżenie rąk
nasuwają podejrzenie o guz w mózgu lub w kręgosłupie.
To tylko niektóre z przykładów bardzo uproszczonego
określenia zaburzeń stanu zdrowia, jakie już w nas istnieją lub
na pewno się pojawią. Stwierdzenia takie wynikają z
prowadzonych przez kilkadziesiąt wieków obserwacji i
doświadczeń tradycyjnej medycyny chińskiej.
CZĘŚĆ PIERWSZA
TRADYCYJNA DIAGNOZA
CHIŃSKA
1. Wiadomości ogólne
1.1. Rys historyczny.
Starożytna medycyna chińska przywiązywała zawsze
ogromną wagę do prawidłowej diagnozy, gdyż trafne,
wszechstronne i wyczerpujące rozpoznanie aktualnego stanu
zdrowia człowieka, jest niezbędnym warunkiem do
przeprowadzenia skutecznej terapii. Wielcy mistrzowie
chińskiej sztuki medycznej wypracowali szereg oryginalnych
metod diagnostycznych, które przez kilkadziesiąt wieków
istnienia medycyny chińskiej były poddawane praktycznym
próbom na ogromnie licznej populacji.
Te wielkie osiągnięcia chińskiej wiedzy nie podzieliły
losu dorobku innych cywilizacji w zakresie medycyny, np.
greckiej, rzymskiej, egipskiej, sumeryjskiej czy babilońskiej.
Chiny były już od dawna zbyt rozległym krajem, aby można
było go zniszczyć — i głównie dzięki temu dotrwały do
czasów współczesnych tradycyjne przekazy i fundamentalne
dzieła z zakresu starożytnej medycyny chińskiej. Nie zniszczyła
jej także fala fascynacji tzw. cywilizacją zachodnią i jej
medycyną nowoczesną, która częściowo opanowała Chiny na
przełomie ubiegłego i bieżącego stulecia.
Chińska medycyna tradycyjna przetrwała wszystkie
próby czasu, a wywodzące się r niej terapie przeżywają
współcześnie renesans; są badane i rozwijane przy pomocy
nowoczesnych środków technicznych przez wiele placówek
medycyny współczesnej, są akceptowane i coraz szerzej
stosowane w praktyce.
Zjawisko to dotarło również do naszego kraju i wykazuje
tendencję rozwojową. Chińska tradycyjna medycyna, a
szczególnie akupunktura - jej najbardziej znana forma terapii -
nie była w Europie ani też w Polsce zjawiskiem całkowicie nie
znanym. Dotarła ona za pośrednictwem misjonarzy i
kupców przed około 300 laty na nasz kontynent i znalazła tu
zwolenników wśród współczesnych lekarzy; szczególnie we
Francji, Niemczech i Anglii. Stała się tam medycyną
oryginałów, którzy jednak podjęli wiele prób i badań, osiągając w
działaniu praktycznym znaczący dorobek.
Uczestniczyli w tym również nasi rodacy, a misjonarz
Boym był prekursorem w przenoszeniu tej medycyny na grunt
europejski. Jego prace zostały wykorzystane przez innych
zwolenników medycyny chińskiej. Dwaj polscy lekarze uzyskali na
uniwersytetach krakowskim i wileńskim doktoraty z zakresu tej
medycyny jeszcze w I połowie XIX wieku.
Znaczącą przeszkodą w szerszym rozpropagowaniu i
praktycznym stosowaniu tradycyjnej medycyny chińskiej jest
znaczna trudność w opanowaniu jej podstaw teoretycznych, a
także w stawianiu diagnozy. Dobre opanowanie wszystkich
zasad i subtelności tej medycyny wymaga kilku lat żmudnych
studiów i ćwiczeń praktycznych pod okiem mistrza. Sama
diagnoza z badania tętna (badanie pulsu) wymaga wielu lat
praktyki (jeśli chce się osiągnąć mistrzowską precyzję), ale jest to
kluczowa, podstawowa i niczym nie zastąpiona metoda,
dająca pełne informacje o stanie zdrowia pacjenta.
Dodatkową trudnością była też mała dostępność do
fundamentalnych dzieł napisanych przez mistrzów chińskiej
sztuki medycznej.
10
Chińczycy cierpliwie gromadzili przez tysiąclecia
obserwacje wyglądu różnych przejawów stanu zdrowotnego
ludzi chorych; twierdzili bowiem, że zaburzenia w
prawidłowym funkcjonowaniu organizmu człowieka są
wyraźnie związane i wcześnie widoczne w jego, postawie,
sposobie zachowania się, wypowiadania, itp. Wnioskowanie z
tych obserwacji doprowadzili Chińczycy do perfekcji. Powstała
ogromna i rzetelna wiedza oparta .na doświadczeniach
kilkudziesięciu wieków bardzo licznej populacji stanowiącej
piątą część ludności świata; jej zasady i metody terapeutyczne
przetrwały próbę czasu, a ich skuteczność i prawidłowość jest
obecnie potwierdzana najnowszymi badaniami technicznymi -
co musi budzić zdumienie oraz podziw nad intuicją i
przenikliwością twórców tego systemu.
Wiedza ta była przekazywana zgodnie z tradycją
uczniom przez mistrzów sztuki lekarskiej i pomimo istnienia
różnych szkół na wielkim obszarze Chin oraz ogromnego
upływu czasu - podstawowe zasady i metody zachowały daleko
idącą identyczność. Sztuka medyczna w Chinach była częścią
wiedzy ogólnej o świecie, życiu i człowieku, powiązana i
kształtowana przez oryginalne chińskie prądy filozoficzne,
przede wszystkim przez taoizm i konfucjanizm.
Człowiek w tej filozofii zawsze stanowił element
powiązany z otaczającym go światem i poddany jego wpływom.
Chińska tradycyjna medycyna nie tylko była związana z
filozofią, ale i z astrologią. Wielcy odkrywcy, myśliciele i
filozofowie często sprawowali funkcję medyków na dworach
cesarzy chińskich lub w klasztorach. Wielu cesarzy chińskich
było prawdziwymi mecenasami sztuki medycznej; umożliwiali jej
rozwój, ustanawiali różne formy organizacji i kształcenia oraz
gromadzenia wiedzy medycznej. Kilku z nich zapisało się
złotymi zgłoskami w historii rozwoju tradycyjnej medycyny
chińskiej wnosząc osobisty wkład do tej skarbnicy; ich zasługą
11
było także spisywanie, gromadzenie i przechowywanie
fundamentalnych dzieł medycznych. Najstarsze z nich
pochodzą z wielu wieków przed narodzeniem Chrystusa; były
one także wykorzystywane przez inne narody, dla których
stanowiły inspirację do rozwoju własnej narodowej medycyny.
Również powstałe później - w I i II tysiącleciu naszej ery -
następne dzieła chińskich mędrców i wielkich medyków
nawiązują do ogromnej wiedzy poprzedników oraz
systematycznie ją rozwijają i pogłębiają. Opisane zasady i
metody działania stanowią logiczny, zamknięty układ
filozoficzny, a skuteczność terapeutyczna w wielu przypadkach
nie jest możliwa do uzyskania nawet najnowszymi metodami
współczesnej medycyny konwencjonalnej. Jest zresztą oparta
na zupełnie innych zasadach - przede wszystkim na energii,
która nieustannie krąży w organizmie człowieka.
1.2. Harmonia i dysharmonia w
organizmie człowieka
Chińscy mistrzowie obserwacji i sztuki diagnostycznej
stwierdzili, że organizm człowieka - jak mikrokosmos w
makrokosmosie - jest zdeterminowany przeszłością i
podlegając różnym wpływom otoczenia jest przez nie
nieustannie kształtowany. Energia witalna naszego organizmu
(po chińsku zwana Chi) jest w części dziedziczona od rodziców
wraz z ich cechami, a w pozostałej części pochodzi z oddychania i
pożywiania się; jest więc rezultatem różnych wpływów
otoczenia. Zdrowie to - według tradycyjnej medycyny chińskiej -
stan harmonii i niezakłóconego przepływu energii Chi w
naszym ciele.
Podstawowymi czynnikami mogącymi wywołać
12
dysharmonię i zaburzenia energii w naszym ciele są:
- wpływy konstytucjonalne - cechy i stany dziedziczone
- wpływy zewnętrzne, a w szczególności : wiatr, wilgoć,
zimno, susza i gorąco
- wpływy wewnętrzne, a zwłaszcza silne wzruszenia,
negatywne emocje, nieodpowiednie pożywienie i życie
płciowe, niewłaściwe oddychanie
- stan umysłu - pożądany jest mocny umysł, pozytywne
nastawienie do świata, wystrzeganie się negatywnych
myśli
- warunki otoczenia i styl życia - szczególnie cenna jest
naturalna harmonia z otoczeniem i ruch fizyczny.
Te czynniki sprawcze - zwłaszcza jeśli działają w
nadmiarze i przez dłuższy czas - uszkadzaj ą naszą przy rodzoną
harmonię energetyczną i wywołują po jakimś czasie objawy
zwane w języku medycynie zachodniej chorobami. Objawy
chorobowe narastają w czasie. Pierwsze ich symptomy
pojawiają się bardzo wcześnie, często na wiele lat przed
wyraźnym zamanifestowaniem się w postaci choroby (według
znanych nam współcześnie objawów).
Chińska medycyna tradycyjna nastawiona była w dużej
mierze na profilaktykę i wypracowała - sobie tylko znane -
wspaniałe i bardzo subtelne metody diagnostyczne.Przy pomocy
tych można było dostrzec i ocenić stopień zaburzenia
zdrowotnego. W organizacji medycyny starożytnej w Chinach
stosowano takie systemy, że lekarz był opłacany przez ludzi
zdrowych; gdy ktoś zachorował - przestawał płacić na lekarza,
który widocznie zaniedbał swe obowiązki. Na sporządzenie
pogłębionej i wyczerpującej diagnozy - która mogła być
podstawą do podjęcia skutecznych działań terapeutycznych -
potrzeba wiele czasu i umiejętności rozpoznawczych. Nie
żałował tego czasu chiński lekarz, gdy odwiedzał swego
13
pacjenta w domu. Rozpoczynał od rozpoznania i oceny
warunków, w jakich on stale przebywał: warunków bytowych,
mieszkalnych, rodzinnych (szczególnie rodziców - ich stanu
zdrowia aktualnie i w przeszłości). Wysłuchiwał historii
dolegliwości pacjenta w chronologicznym przebiegu. Zadawał
wiele pytań i prowadził obserwacje. Było to wstępne
diagnozowanie zaburzeń.
1.3. Przepływ energii - zegar biologiczny
Zaburzenia energetyczne, zdrowotne przejawiają się w
postaci różnych objawów, symptomów, które określają stan
najważniejszych 10 organów i 2 funkcji organizmu.
Najważniejszymi 10 organami - z których każdy posiada swój
własny kanał energetyczny (południk) zaopatrujący go w
energię Chi - są (łączone zwykle parami): l i 2 - serce i jelito
cienkie (S i Je) 3 i 4 - śledziona z trzustką i żołądek (Śl.-T i
Ż) 5 i 6 - płuca i jelito grube (P i Jg) 7 i 8 - nerki i pęcherz
moczowy (N i Pm) 9 i 10- wątroba i woreczek żółciowy (W i
Wż) Natomiast dwie ważne funkcje organizmu stanowią
w medycynie chińskiej:
11-funkcja krwioobiegu i ochrony serca wraz z
przyporządkowanymi tu sprawami płci - nazwana
potocznie "krążenie, seks" (KS)
12-funkcja termoregulacji organizmu - obejmująca trzy
piętra korpusu ciała (dolne, środkowe, górne), gdzie
gromadzi się lub jest wytwarzana energia przeduro-
dzeniowa oraz ta powstająca z pożywienia i oddychania.
14
Funkcja ta określana jest mianem "potrójnego
ogrzewacza" (PO).
Obie te funkcje posiadają również własne kanały
energetyczne (południki), w których krąży energia Chi. Każdy
ważny organ lub funkcja organizmu posiada w okresie
dobowym dwugodzinny okres, w którym zasób energii w
odpowiadającym mu kanale energetycznym powiększa się. Jest to
jego tzw. czas maksymalny. Dokładnie po dwunastu
godzinach nadchodzi dwugodzinny okres niżu energetycznego.
Układ i kolejność organów, przez które przepływa energia w
ciągu 24 godzin, przedstawia tzw. "zegar biologiczny" - rys. l.
21
15
11
S - serce
JC - jelito cienkie
PM - pęcherz moczowy
N - nerki
KS - krążenie - seks
PO - potrójny ogrzewacz
WŻ - woreczek żółciowy
W - wątroba
P - płuca
JG - jelito grube
Ż - żołądek
ŚL-T - śledziona - trzustka
rys. 1. Zegar biologiczny
1.4. Symptomy zaburzeń energetycznych
Symptomy zaburzeń energetycznych pojawiają się w
różnej postaci; ich przykłady podano w załączonej poniżej
tabeli, przy czym w okresie minimum energetycznego nasilają
się szczególnie objawy niedoboru (tzw. "PUSTKI"
energetycznej), a w okresie stanu maksymalnego dominują
objawy nadmiaru (tzw. "PEŁNI" energetycznej).
Chińska medycyna uznaje te niedobory lub nadmiary
energii za stany chorobowe (w chińskiej medycynie nie używa
się nazw chorób). Niedobory oznaczają osłabienie narządu,
upośledzenie działania, niewydolność - nadmiary energii
natomiast powodują przeładowanie, nadczynność,
zablokowanie prowadzące często do stanów zapalnych narządu
(organu) lub nawet całego organizmu.
Przykładowe wymienione objawy zaburzeń
zdrowotnych poszczególnych organów ilustrują złożoność
problemu trafnej oceny stanu zdrowia; niekiedy objawy bywają
podobne dla różnych organów, ale także i przeciwstawne.
Sytuację komplikuje dodatkowo fakt, że prawie nigdy
zaburzenia nie występują w jednym tylko organie lub jednej
funkcji organizmu.
Zwykle mamy do czynienia z wielorakością objawów, z
których jedne dotyczą nadmiaru energetycznego, a inne znowu
niedoboru. Występują one w różnym stopniu nasilenia, a
określane także przez pacjenta nie mogą stanowić
jednoznacznej podstawy do trafnej i wyczerpującej diagnozy.
Są materiałem o różnorodnej wiarygodności i szczegółowości.
Potrzebna jest zatem optymalnie obszerna lista
informacji i spostrzeżeń dotyczących stanu zdrowia pacjenta;
ich uzyskanie jest najważniejszym celem chińskiej diagnozy.
16
Organ lub
funkcja
Czas
min.
Objawy niedoboru
Czas
max.
Objawy nadmiaru
1
2
3
4
5
SERCE
23.
OD-
- nagłe oblanie się zimnym
1 1
.00-
- czerwony kolor twarzy
•
01 .00
potem
13.00
- pragnienie
- pocenie się w nocy
- gadatliwość
między 23.00 a 01 .00
- uczucie ciężaru z
- bóle klatki piersiowej
prawej strony klatki
- małomówność
piersiowej
- krwawienie z nosa
- czerwony mocz
- czerwony język
- krwawe wymioty
- depresyjność, strachli-
- u kobiet symptomy
wość, uczucie
okresu przekwitania
niepewności
- uczucie gorąca w sercu
- szybkie bicie serca, rów-
- suchość w ustach
nież bez wysiłku fizycz-
- częsty śmiech bez przy-
nego
czyny
- szybki oddech, duszność
- czerwony język z żółtym
- nerwowość, nieśmiałość
nalotem
- utrata pamięci
- pot z silnym zapachem
- lupodobanie czerwonego
w ciągu dnia
koloru
- zaparcia
- senne zmory
- niechęć do ciepła
- brak spermy
JELITO
01.00-
- trudności w podniesieniu
13.00-
-nabrzmiała dolna część
CIENKIE
03.00
ramienia
15.00
ciała i pępek
- biegunka
- bóle jelita cienkiego
- bóle w łopatkach
-przy silnym zaburzeniu
- trudności w rozumieniu
jelita cienkiego dochodzi
- nagłe budzenie się
do bólu jąder, jajników lub
- bóle uszu lub okolic
penisa
- wzdęcia i gazy
-ból dołu kręgosłupa
- trudności w wysławianiu
-ciemny, .czerwony mocz
się
-bóle ciała promieniujące
- bóle w dolnej części
do pleców
brzucha i okolicy pępka
-ostra obstrukcja
- bezbarwny mocz
-niedrożność jelit
- stolec z krwią
- uczucie braku czasu
- niedostateczna żywot-
ność umysłu
- zawite, mętne idee
17
1
2
3
4
5
PĘCHERZ
MOCZOWY
03.00-
05.00
- depresja - myśli
samobójcze - bóle
kręgosłupa
15.00-
17.00
- mało moczu o żółtawo-
czerwonej barwie - silna woń
moczu
- stałe parcie na mocz
- bóle lub pieczenie przy od-
- bezbarwny mocz
dawaniu moczu
- smutna twarz
- bóle od dolnej części krę-
- czarno podkrążone oczy
gosłupa do kolan
- niezdolność utrzymania
- jeśli wewnętrzne ciepło i
moczu
wilgoć wzrasta mogą
- zimne stopy
powstawać kamienie lub
- obrzmienie w kostkach
piasek
nóg
NERKI
05.
OD-
- poranna biegunka
17.00-
- ciemny mocz
07. 00
- depresja
19.00
- nadmierna energia i pęd
- arogancja
do nieprzerwanej pracy
- zimne stopy i ręce
- brunatna, ciemna barwa
- nabrzmiały brzuch -
osłabienie grzbietu • wzdęcia,
gazy
twarzy - bardzo pozytywna
osobowość
- uczucie zimna w okolicy
dołu grzbietu
- zaparcia, twardy, suchy
- brak silnej woli
kał
- bolesna erekcja
- niezdolność do odda-
- brak potrzeb seksualnych
wania moczu
- strach, uczucie przera-
- bolesność spodu stóp po
żenia
długim staniu
- zmęczenie cielesne,
duchowe (umysłowe)
- lenistwo
- klaustrofobia
KRĄŻENIE
07.00
-
- kłopoty z pamięcią
19.00-
- ciężka głowa
SEKS
09.00
- blada twarz
21.00
- lekki sen
- anemia
- bóle brzucha
- trudności z rannym wsta-
- wiele snów, zakłócenia
waniem
- hipertonia
- ciężka głowa, zawroty
- czerwona twarz
- ból lewej strony klatki
- krew w moczu
piersiowej
- sny o treści erotycznej
- kołatanie serca
- nerwowość i niepokój
- niewyraźne, zamglone
- gorzki smak w ustach
widzenie
- niechęć do wspinania się
(kariery)
- hipotonia
- melancholia
- duszność i trudności z od-
dychaniem
- lęk wysokości
18
1
2
3
4
5
POTRÓJNY
09.00-
Objawy ogólne:
21.00-
Objawy ogólne:
OGRZEWACZ
11.00
-brak apetytu
23.00
- bóle pleców
- częsta potrzeba pod-
- uczucie zimna i gorąca
noszenia dłoni do skroni
- zaburzenia słuchu
- zimno i dreszcze
Objawy górnego ogrze-
Objawy górnego ogrze-
wacza:
wacza:
- zamykanie się porów
- brak gładkości i ciepła
skórnych
skóry
- uczucie ciepła w środku
- nie zamknięte pory skóry
klatki piersiowej
- podatności na wpływy
- pragnienie
zewnętrzne
- niepokój
- kędzierzawe owłosienie
- trudności oddechowe
ciała i głowy
- powierzchowne uczucie
- wewnętrzne uczucie
ciepła i gorąca
zimna
Objawy środkowego
- uczucie zimna wewnątrz
ogrzewacza:
klatki piersiowej
- złe trawienie
Objawy środkowego
- wewnętrzne uczucie
ogrzewacza:
gorąca
-złe trawienie
- utrzymujący się ból,
- wzdęty i bolesny żołądek
obrzmienie żołądka
- zimny żołądek
- gorący żołądek
- biegunka
- niechęć do ciepła
- obawa przed zimnem
- sucho w gardle, uczucie
- ciężkie ciało (odczucie)
pragnienia
- wzdęcia, gazy
- zaparcia
Objawy dolnego ogrze-
- mało moczu
wacza:
Objawy dolnego ogrze-
- zatwardzenia
wacza:
- w czasie dużych upałów
- chłodny brzuch
ostre zaburzenia jelit i
- biegunka
krwawe wymioty
- opuchlizna, obrzmienie
- trudności w oddawaniu
- częste oddawanie bez-
moczu
barwnego moczu
- mocz rzadko oddawany
1
2
3
4
5
PĘCHERZYK
11.00-
- mato energii
23.00-
- ucisk i stwardnienie karku
ŻÓŁCIOWY
13.00
- zawroty głowy
01.00
i okolic ramion, barków i
- stałe uczucie zimna
pleców
- potykanie się przy cho-
- zmartwienia, złość,
dzeniu
gniew
- smutek, zniechęcenie
- ciężar i gniecenie w
- senność
piersiach
- niewyraźne, mgliste wi-
- kłopoty
dzenie
- stałe zmęczenie
- nieśmiałość, brak odwagi
- boczne bóle głowy
- niepokój
- brudny kolor twarzy
- lękliwość
(szary)
- nudności, wymioty
- jednostronne bóle głowy
- poszukiwanie konfliktów
- ciężka głowa i żołądek
- wojownicze sny
- kurcze, drgawki po wew-
ętrznej stronie nóg
- jedna noga krótsza od
drugiej
WĄTROBA
13.00-
- bóle głowy, zawroty
01 .00-
- częste zdenerwowanie,
15.00
- wrażliwość oczu na
03.00
gniew
światło
- ból i uczucie ucisku w
- potrzeba odpoczynku
klatce piersiowej
specjalnie od 13-tej do
- ból żołądka z wymiotami
15-tej
gorzkimi i kwaśnymi
- słabe nogi i nieharmo-
- bóle żołądka z biegunką
nijny chód
- zmienność emocjonalna
- depresja i strachliwość
- perfekcjonizm
- szum w uszach
- kurcze mięśni
- humory i zmienność
- czerwone oczy
nastroju, histeria
- agresja, silne emocje
- złe widzenie o zmierzchu
- skłonność do zaparć
- zawroty głowy i zachwia-
nie równowagi
- słabość mięśni ścięgien,
zmęczenie
1
2
3
4
5
PŁUCA
15.00-
- płytki, krótki oddech
03.00-
- kaszel z flegmą (duża
17.00
- słaby głos, kichanie, lekki
05.00
ilość śluzu)
kaszel
- ból w plecach i ramio-
- czerwone policzki
nach
- utrata włosów na ciele
- uczucie ucisku w płucach
- smutek
- ciężki, utrudniony, nie-
- słabe parcie na pęcherz
równy oddech
- uczucie zimna
- w niektórych przypad-
-•częste przeziębienia
kach plwocina o
- suche gardło
brzydkiej woni, czerwo-
- utrata wagi
nawa
- przeźroczysta, blada
- świąd skóry
twarz
- obawa przestrzeni
JELITO
17.00-
- suche spękane wargi
05.00-
- skąpomocz
GRUBE
19.00
- biegunka, papkowaty
07.00
- zaparcia z nadmiaru
stolec
(zaciskanie dłoni przy
- burczenie w brzuchu
oddawaniu stolca u
- wypadnięcie odbytu
dzieci)
- kończyny lodowato zimne
- bóle żołądka
- zaparcia z niedoboru (nie
- melancholia
zaciskanie dłoni przy
- pragnienie
oddawaniu stolca u
- mówienie przez sen
dzieci)
- ból w ramionach
- bardzo miękki brzuch
- stolec z krwią (niekiedy)
wzdęcia i wiatry
ŻOŁĄDEK
19.00-
- blado obłożony język
07.00-
- awersja do dymu
21.00
- kłopoty z kolanami
09.00
papierosowego
- brak apetytu
- zbyt częste jedzenie
- duża chęć palenia
- bóle łydek
- słabe nogi
- zatwardzenia
- trudności w chodzeniu i
- gorzkie wymioty
bieganiu
- bolesne opuchnięcia
- biegunka z niestrawio-
okolic żołądka
nymi resztkami pokarmu
- suchość" w ustach
- czasem bolesny ucisk w
objawy nadmiaru
piersiach
żołądka występują
- wzdęcia
często wraz z objawami
nadmiaru jelita grubego
1
2
3
4
5
ŚLEDZIONA
21
.OD-
- rozmyślanie przed
09.00-
- uczucie pełnego brzucha
-TRZUSTKA
23. 00
zaśnięciem
11.00
- ból mięśni
- zaburzenia snu
- zaparcia
- blade ciało
- rzadkie oddawanie
- spuchnięte nogi
moczu
- hemoroidy
- ciemny mocz
- kłopoty z dużymi palcami
- zaburzenia w klatce pier-
u stóp
siowej
- zimne kończyny
- bolesne opuchnięcie
- opuchnięcie ciała
brzucha
- wymioty
- czerwone wargi
- brak apetytu na mięso,
- świąd skóry
niewiele jedzenia i picia
- język z żółtym nalotem
- potrzeba położenia się
- gorączka nie zmieniająca
- zażółcenia skóry
się przy potach
- miękki, nieforemny stolec
- stany cukrzycowe
- biały mocz
- otyłość
- uczucie, że energia unosi
się do góry
- białe upławy
2. Etapy postępowania diagnostycznego
Rozpoznanie stanu zdrowia według tradycyjnej
medycyny chińskiej powinno przebiegać w czterech etapach
postępowania diagnostycznego:
1. Obserwowanie
2. Wypytywanie
3. Słuchanie i wąchanie
4. Badanie palpacyjne.
W przedstawieniu bardziej szczegółowym działania takie
wyglądają następująco:
22
2.1. Obserwowanie
Dla dobrej oceny stanu zdrowia - już z obserwacji -
wymaganych jest kilka warunków wstępnych, a zwłaszcza:
- lekarz badający, terapeuta powinien być w dobrej kondycji
fizycznej i psychicznej - wypoczęty i wyspany,
- badanie powinno się odbywać najlepiej rano, przed
południem i w świetle słonecznym,
- pacjent powinien poprzedniego dnia położyć się wcześnie
spać a na badanie zjawić się na czczo,
- liczba pacjentów zbadanych przez terapeutę jednego dnia
(przed południem) powinna być mała, a czas pracy nie
powinien przekraczać kilku godzin.
2.1.1. Sylwetka i zachowanie się pacjenta
- różne objawy
Niektóre informacje o stanie zdrowia, aktualnej
kondycji, możliwościach wynikających z naszej konstytucji
fizycznej i psychicznej, naszych skłonnościach i właściwościach
organizmu uzyskujemy obserwując cechy sylwetki:
a. Wzrost: ludzie wyżsi, szczuplejsi, mają słabszą
konstytucję, skłonności do schorzeń układu
oddechowego i nerwowego. Ludzie niżsi natomiast
częściej mają zaburzenia krążenia i układu trawiennego. b.
Głowa: powinna wynosić 1/7 wzrostu; czaszka
proporcjonalnie większa oznacza konstytucję mocniejszą, a
mniejsza - słabszą. Kształt głowy owalny (typ "jajo")
oznacza konstytucję harmonijną, głowa "prostokątna" lub o
szerszej dolnej części informuje o konstytucji
23
mocniejszej, natomiast głowa "trójkątna" (wąska dolna część
twarzy) przedstawia konstytucję słabszą i odpowiednie
skłonności chorobowe.
c. Linia ramion: barki opadające - to konstytucja słabsza a
kwadratowe - mocniejsza. Niższy poziom jednego -z
barków oznacza, że występuje znaczne osłabienie
któregoś z narządów znajdujących się po tej stronie;
dotyczy to szczególnie płuc i jelita grubego;
d. Kształt ciała: sylwetka gruba, owalna z białą matową
skórą oznacza ociężałość umysłową i brak energii Chi.
Sztywne okolice lędźwi oznaczają upośledzenie nerek.
Jeśli ciało jest smukłe, klatka piersiowa wąska, a skóra
sucha - wskazuje to na brak krwi i substancji mineralnych
w organizmie. Wybitna szczupłość, chudość oznacza brak
energii życiowej.
e. Ogólny wygląd i zachowanie się: dobry ogólny wygląd i
korzystne wrażenie, jakie sprawia człowiek, znamionują
dobry stan zdrowia. Rozmowa z człowiekiem zdrowym
cechuje się zaangażowaniem w rozmowę, precyzyjnością.
Spojrzenie spokojne, skupione, bez częstego mrugania
powiekami, znamionuje jasność umysłu. W spojrzeniu
jasnym, błyszczącym, połyskliwym wyglądzie źrenic,
przejawia się energia umysłu, jego intensywność.
Człowiek zdrowy ma normalne, celowe, precyzyjne
ruchy, oddycha normalnie, a skóra, włosy i paznokcie są
połyskliwe. Natomiast zły stan umysłu, utratę energii
życiowej, przebycie przewlekłych i wyniszczających
chorób, charakteryzują:
- ruchy nieuzasadnione, niecelowe, nie służące niczemu,
nienormalne,
- twarz matowa bez połysku,
- oczy jakby pokryte mgłą, matowe; źrenice bez połysku, a
spojrzenie jakby przykute do jednego punktu,
24
- odpowiedzi, reakcje na pytania, na żądania -
spowolniała; występuje rodzaj ociężałości umysłowej i
przygnębienie,
- niemiarowy oddech.
Objawy takie występują często przy zaawansowanych
chorobach nowotworowych. f. Ruch ciała, pozycje -
przykłady:
1. Jeśli pacjent stale się porusza, oznacza to nadmiar
gorąca w ciele.
2. Patrzenie w górę przy rozmowie znamionuje nadmiar
Chi, natomiast patrzenie w dół - niedobór Chi.
3. Przyjmowanie pozycji embrionalnej we śnie oznacza
wychłodzenie organizmu.
4. Zwyczaj podpierania głowy dłonią z boku lub
podpierania brody otwartą dłonią informuje o
niedoborze energii Chi i osłabieniu funkcji
termoregulacyjnej organizmu.
5. Spacerowanie z rękami założonymi z tyłu w okolicy
krzyżowo-lędźwiowej oznacza zaburzenia z pęcherzem
moczowym.
6. Zakładanie rąk za pas, z przodu, na podbrzuszu -
wychłodzenie tego pęcherza.
7. Przyjmowanie pozycji rozkrocznej z rękami
ulokowanymi na biodrach - kłopoty z podejmowaniem
decyzji.
8. Krzyżowanie rąk z przodu na piersiach - osłabienie Chi
płuc.
9. Zakładanie splecionych rąk za głowę - gorąco w
pęcherzyku żółciowym, częste zmiany decyzji (przy
pewności o prawidłowym ich podejmowaniu), kłopoty
ze snem i podwyższone ciśnienie.
10. Siedzenie z wyciągniętymi, ale skrzyżowanymi nogami
25
- kłopoty z pęcherzem moczowym i okolicą krzyżowo-
lędźwiową.
11. Podkładanie rąk pod uda w pozycji siedzącej - kłopoty z
wątrobą, osierdziem i krążeniem krwi. .
12. Układanie rąk pomiędzy udami na wysokości krocza -
wychłodzenie wątroby.
13. Zakładanie nogi zgiętej w kolanie na drugie udo -
zaparcia, kłopoty z jelitem grubym.
14. Niemożność przyjęcia horyzontalnej pozycji we śnie
oznacza niedobór cech Jang energii w sercu (wg filozofii
taoistycznej, będącej jednym z podstawowych kanonów
tradycyjnej medycyny chińskiej, Jin i Jang są skrajnymi
przeciwieństwami - ale tworzący mi jedność - stanami
źródłowej prasiły leżącej u początku wszystkiego).
Cechy Jin to przede wszystkim: zimno, wilgoć,
ciemność, gromadzenie, skupienie, ruch dośrodkowy;
odpowiednimi cechami Jang są: ciepło, suchość, jasność,
rozpraszanie, ruch na zewnątrz.
Stan Jin organizmu lub organu cechować zatem będzie przede
wszystkim wychłodzenie, wilgotność, a odpowiednio stan Jang
związany będzie z przegrzaniem, wysuszeniem, napięciem.
Szczegółowiej natomiast należy badać wizualnie
poszczególne obszary i niektóre fragmenty ciała, gdyż są one w
stanie dostarczyć wielu ważnych informacji; takich obszarów - o
różnym stopniu dostarczania danych diagnostycznych -na
ciele człowieka znajduje się kilka.
2.1.2. Głowa, owłosienie, uszy
Do najważniejszych należy głowa - a w niej szczególnie
twarz - z różnymi swoimi fragmentami, które odzwierciedlają
26
stan różnych układów i systemów, np.: trawiennego,
oddechowego, krążenia, wydalania, nerwowego, i
przynależnych do nich poszczególnych funkcji i narządów.
Dotyczy to także włosów.
Owłosienie głowy
Owłosienie głowy przedstawia stan kondycji
psychicznej i fizycznej organizmu. Część końcowa włosa
przedstawia przeszłość, a część najbliższa cebulki informuje o
teraźniejszości i stanie organizmu związanego z obszarem, na
którym włos wyrasta:
OBSZAR GŁOWY
frontalny układ nad czołem,
przechodzący do skroni
boczny nad uszami
szczytowy, ciemię
boczn, tylny za uszami
tylny
ZWIĄZEK Z ORGANEM
nerki, pęcherz moczowy, układ
wydalniczy
płuca, jelito grube
serce, jelito cienkie, układ krążenia
śledziona, trzustka, żołądek
wątroba, woreczek żółciowy
Wszelkie zmiany chorobowe narządów mogą się odbijać
na stanie owłosienia odpowiedniej strefy. Dotyczy to np. tzw.
łysienia plackowatego, którego pojawienie się oznajmia o
niedoborze krwi, a także procesie chorobowym występującym w
narządzie odpowiadającym danemu obszarowi. Zjawisko to ma
miejsce również w przypadku łysienia dużych obszarów
głowy: tak więc w przypadku łysienia frontalnego informuje o
niedomodze układu wydalniczego (szczególnie nerek), w
przypadku zaś łysienia centralnego dotyczy głównie układu
krążenia i serca, ale także nerek, gdyż (ogólnie) owłosienie
27
głowy związane jest z nerkami. Wszystkie rodzaje zmian
chorobowych owłosienia głowy wiążą się więc z jakąś formą
niedomogi nerek. Ponadto gdy:
- włosy są suche, matowe - istnieje niedomoga układu
trawiennego, krążenia i oddychania
- włosy przetłuszczone - spowodowane są nadmiernym
poziomem kwasów tłuszczowych we krwi oraz niedomogą
układu trawiennego
- rozdwajanie się włosów na końcówkach - to osłabienie
funkcji organów rozrodczych
- włosy białe i srebrzyste białe (w młodym wieku) - to bardzo
nasilony stan Jang nerek, prowadzący do bezpłodności
-siwienie włosów, szpakowacenie - wynika z jangizacji
organizmu (naturalnej w podeszłym wieku), ale może być
wywołane nadmiarem spożywanej soli i tłuszczów
zwierzęcych. Występuje tu niedoczynność wątroby,
woreczka żółciowego i zmęczenie umysłowe
- łupież we włosach - to zaburzenia układu wydalniczego,
pobudliwość i zmienność psychiczna.
Wszystkie ww. zaburzenia w stanie owłosienia głowy
łączą się przede wszystkim z nieprawidłowym odżywianiem,
długo trwały mi błędami dietetycznymi.
Kobiety nie powinny: myć włosów w okresie
menstruacji ani też farbować ich chemikaliami i wykonywać
sztucznych ondulacji, gdyż w wyniku takich działań pojawiają
się różne nieprawidłowości menstruacyjne i upławy.
Uszy
Uszy reprezentują całość organizmu. Oddziałując na
poszczególne ich punkty można w terapii ograniczyć się tylko
28
do małżowin usznych, których właściwe strefy odnoszą się do
odpowiednich organów, funkcji i narządów człowieka.
Na rys. 2, przedstawiającym ucho, uwidocznione zostały
w formie szkicowej części organizmu i narządy człowieka na
odpowiadających ich strefach. Samym swoim kształtem ucho
przypomina embrion ludzki w pewnej fazie rozwojowej, w
postaci skurczonej, z głową skierowaną w dół; przypomina
także nerkę.
Z powyższych związków wynika kilka ważnych
zależności, np.:
- spoglądając na nerkę widzi się jakby jakość życia człowieka,
jego konstytucję, siłę życiową. Korzystnie jest mieć duże,
długie, mięsiste uszy, ale niezbyt widoczne przy spojrzeniu
od przodu. Jest to oznaka długowieczności, dobrego zdrowia,
intuicji i wyczucia;
- zaniki i deformacje małżowiny usznej odnoszą się do
zaburzeń w nerkach, przy czym lewe ucho odpowiada prawej
nerce, a prawe - lewej;
- brak płatków ucha lub ich zanikanie oznacza utratę, niedobór
substancji mineralnych i zakwaszenie organizmu;
- zanik obrąbków i płatków pznajmia brak Chi -całego ciała i „
osłabienie układu obronnego całego organizmu;
- odstawanie uszu od czaszki (o kącie >45°) oznacza
przesycenie cukrem, nadmiar cukru w ciele;
- barwa ucha powinna być różowa: czerwona oznacza nadmiar
gorąca w nerkach, co prowadzi do braku (niewydolności)
Jin.
PUNKT
SHENMEN
UKŁAD
WSPÓŁCZULNY
NERW
KULSZOWY
O
. NARZ PŁCIOWE
PĘCHERZ —;——————g
KRĘGI LĘDŹWIOWE
RAMIĘ (BARK)
KLATKA PIERSIOWA
DOLNA CZĘŚĆ
ODBYTU
(ODBYTNICA) SKRAWEK UCH A
GARDŁO O
NOS
ŚLEDZIONA~~- KRĘGI PIERSIOWE
O/
OBRĄBEK 111
STAW BARKOWY
KOR A NADNERCZY PRZEWODY
NOSOWEO POTR. OGRZ.',
| SANCHIAO
PRZEWODY ENDOKRYNNE
PUNKT MUZGOWY
PUNKT PINGCHUĄN
' PUNKT ZNIECZULENIA
SZCZĘKI
L _ __ L_JI?IK_ L_ _ _
"^ OBRĄBEK V
UCHO WEWNĘTRZNE
PUNKT ZNIECZULENI A
ŻUCHWY
__ J
OBRĄBEK
MIGDAŁY
rys. 2. Narządy człowieka na odpowiadających im strefach ucha
30
Wygląd twarzy: barwa, zmiany na
skórze, nos i j ego okolice,
oczy i ich okolice, usta i okolice
Wygląd twarzy - zdrowy, ładny wygląd skóry na twarzy
znamionuje dobry stan organizmu; skóra zmatowiała oznacza
brak substancji mineralnych i wyczerpanie organizmu.
Poszczególne części, okolice twarzy związane są z 5
Elementami (Żywiołami, Przemianami).
Teoria "5 Elementów" (5 Żywiołów, 5 Przemian),
podobnie jak teoria Jin i Jang, jest ważnym kanonem tradycyjnej
medycyny chińskiej. Różne zależności występujące między
"Pięcioma Żywiołami" (Przemianami, Elementami): Drewnem,
Ogniem, Ziemią, Metalem i Wodą - wyjaśniają doskonale
podstawy diagnozy i terapii według medycyny chińskiej. W
zależnościach tych:
- czoło przynależy do Elementu Ognia (organy: serce i jelito
cienkie; funkcje: krążenie - seks i termoregulacja),
- prawy policzek - do Elementu Metalu (organy: płuca i
jelito grube),
- nos i okolice nosa - do Elementu Ziemi (organy: śledziona -
trzustka i żołądek),
- broda i okolice ust - do Elementu Wody (organy, nerki i
pęcherz moczowy),
- lewy policzek - do Elementu Drewna (organy: wątroba i
woreczek żółciowy).
a) Barwy twarzy związane są z odpowiednimi organami:
- kolor niebieskawy, siny z wątrobą,
- czerwony z sercem,
- żółty ze śledzioną,
- biały z płucami,
31
- czarny z nerkami,
ponadto:
- biały i blady oznacza wychłodzenie, zimno,
- żółty i czerwony oznacza gorąco przegrzanie,
- czarny, błękitny, siny, zielony oznacza ból,
- siny fioletowy oznacza zastój, blokadę.
Zależności te mogą być wykorzystywane do określenia
możliwości powrotu do zdrowia nawet przy ciężkiej chorobie.
Miarodajne są tu kolejności kolorów (chorobowych zabarwień)
pojawiających się* na poszczególnych fragmentach twarzy
związanych z odpowiednimi narządami.
Zależności te są jednoznacznie i precyzyjnie określone,
ale posługiwanie się nimi wymaga znajomości podstawowych
zasad teoretycznych tradycyjnej medycyny chińskiej. Ogólnie
zaś:
biała, blada barwa twarzy jest oznaką wychłodzenia
organizmu, nieprawidłowego krążenia krwi i braku Chi;
pojawić się może w silnych stanach bólowych i chorobach płuc,
bladość z obrzmieniem i połyskliwość skóry znamionuje brak
energii Jang,
bladość z odcieniem matowym i bez obrzęku oznacza brak
krwi, albo np. stan po wykrwawieniu wskutek krwotoku,
barwa żółta jest związana z wilgocią i oznacza też zaburzenie w
śledzionie,
skóra twarzy matowa, sucha, bez połysku oznajmia o
niedoborze Chi śledziony i żołądka,
barwa żółta, połyskliwa, intensywna dowodzi gorąca wilgoci w
śledzionie,
twarz obrzękła o barwie żółtej oznajmia o gromadzeniu się
śluzu w organizmie, o zastojach,
32
barwa czerwona - to barwa gorąca. Czerwona twarz oznacza
gorąco, wewnętrzny nadmiar gorąca w naczyniach
krwionośnych wskazuje na wysokie ciśnienie krwi, stany
zapalne w organizmie; może też wypływać z przyczyn
zewnętrznych, np. przy udarze słonecznym.
Gdy tylko policzki są czerwone, a twarz jest blada, może
to wynikać z braku energii Jin, gdyż wtedy bierze górę nawet
mała ilość energii Jang znajdującej się w organizmie; taki
niekorzystny stan pojawia się zwykle późnym popołudniem -w
czasie minimum płuc.
Barwa niebieska, sina, fioletowa wyraża zastój krwi,
wychłodzenie, ból, drgawki, bolesne napięcia; naczynia
krwionośne i kanały energetyczne są wtedy zablokowane.
Gdy nastąpi pogorszenie, zjawia się kolor fioletowy.
Sina lub ciemnosma barwa w okolicy ust oznacza niedobór
Chi w sercu, które nie mając energii nie porusza krwi, co
wywołuje sinienie. Barwa sina występująca na bladej twarzy
oznacza bolesność i chłód wewnątrz ciała. Barwa czarna
(ciemna, brunatna o brudnym odcieniu) oznacza graniczne
nasilenie gorąca (lub zimna) w organizmie. Ciemny, brudny
odcień skóry wokół oczu oznacza niedomogę nerek, utratę
substancji, niedobór Jin, a wynikać może z chronicznego braku
wypoczynku, ekscesów płciowych i nadmiaru ostrych
przypraw.
Barwa zielona, a zwłaszcza ciemno zielona (bez względu na
miejsce jej pojawienia się), sugeruje możliwość pojawienia się
procesu nowotworowego w odpowiednim dla strefy narządzie.
b) Zmiany na skórze twarzy.
Zdrowa skóra powinna być jasna, czysta, lekko różowa i
połyskliwa, bez plam, wybroczeń i zniekształceń. Różne zmi