Iggulden Coon - Bogowie wojny
Szczegóły | |
---|---|
Tytuł | Iggulden Coon - Bogowie wojny |
Rozszerzenie: |
![](/images/demo/legimi.png)
![](/images/demo/legimi.png)
![Ceneo.pl](http://app.ceneostatic.pl/common/image/logo/ap-logo-transparent-small.png)
Iggulden Coon - Bogowie wojny PDF Ebook podgląd online:
Pobierz PDF
Zobacz podgląd Iggulden Coon - Bogowie wojny pdf poniżej lub pobierz na swoje urządzenie za darmo bez rejestracji. Iggulden Coon - Bogowie wojny Ebook podgląd za darmo w formacie PDF tylko na PDF-X.PL. Niektóre ebooki są ściśle chronione prawem autorskim i rozpowszechnianie ich jest zabronione, więc w takich wypadkach zamiast podglądu możesz jedynie przeczytać informacje, detale, opinie oraz sprawdzić okładkę.
Iggulden Coon - Bogowie wojny Ebook transkrypt - 20 pierwszych stron:
Strona 1
Strona 2
CONN IGGULDEN
BOGOWIE
Strona 3
WOJNY
Przekład Bogumiła Malarecka
DOM WYDAWNICZY REBIS
CZĘŚĆ
ROZDZIAŁ I
Pompejusz grzmiał:
-1 dlatego, zważywszy na postępowanie Cezara, ogłasza się go dzisiaj wrogiem Rzymu.
Pozbawia tytułów i zaszczytów. Odmawia prawa dowodzenia legionami. Cezar
zaprzepaścił własne życie. Będzie wojna.
Po burzliwej debacie w sali senatu ostatecznie zaległa cisza, choć twarze pozostały spięte. Galijskie
legiony przekroczyły Rubikon. Maszerowały co tchu na południe.
Posłańcy, spiesząc do Rzymu z wieściami, zajeździli niejedną parę koni, ale nie
potrafili określić tempa budzącego grozę marszu.
Pompejusz postarzał się przez dwa ostatnie dni, jednak lata pracy w senacie nauczyły go panowania
nad salą i teraz, trzymając głowę wysoko, obserwował, jak senatorowie
powoli przytomnieją i jak wymieniają między sobą spojrzenia. Wielu wciąż go
obwiniało za chaos w mieście trzy lata temu. To jego legion nie potrafił wówczas
utrzymać porządku i to tamten konflikt zrobił z niego dyktatora. Wiedział, że ten i ów pomrukuje pod
nosem, by ustąpił z urzędu i by wybrano nowych konsulów. Samo
miejsce posiedzeń, z wciąż świeżym zapachem wapna i drewna, było jak ciągły wyrzut
sumienia. Popioły po dawnym budynku wymieciono do czysta, ale fundamenty
pozostały, jak nieme świadectwo zamieszek i zniszczenia miasta.
Cisza wciąż trwała i Pompejusz, patrząc po twarzach, wypatrywał tych, którym
mógłby zaufać w nadchodzącej walce. Nie miał złudzeń. Juliusz szedł na południe z
czterema legionami weteranów,
Strona 4
Pompejusz grzmiał:
-1 dlatego, zważywszy na postępowanie Cezara, ogłasza się go dzisiaj wrogiem Rzymu.
Pozbawia tytułów i zaszczytów. Odmawia prawa dowodzenia legionami. Cezar
zaprzepaścił własne życie. Będzie wojna.
Po burzliwej debacie w sali senatu ostatecznie zaległa cisza, choć twarze pozostały spięte. Galijskie
legiony przekroczyły Rubikon. Maszerowały co tchu na południe.
Posłańcy, spiesząc do Rzymu z wieściami, zajeździli niejedną parę koni, ale nie
potrafili określić tempa budzącego grozę marszu.
Pompejusz postarzał się przez dwa ostatnie dni, jednak lata pracy w senacie nauczyły go panowania
nad salą i teraz, trzymając głowę wysoko, obserwował, jak senatorowie
powoli przytomnieją i jak wymieniają między sobą spojrzenia. Wielu wciąż go
obwiniało za chaos w mieście trzy lata temu. To jego legion nie potrafił wówczas
utrzymać porządku i to tamten konflikt zrobił z niego dyktatora. Wiedział, że ten i ów pomrukuje pod
nosem, by ustąpił z urzędu i by wybrano nowych konsulów. Samo
miejsce posiedzeń, z wciąż świeżym zapachem wapna i drewna, było jak ciągły wyrzut
sumienia. Popioły po dawnym budynku wymieciono do czysta, ale fundamenty
pozostały, jak nieme świadectwo zamieszek i zniszczenia miasta.
Cisza wciąż trwała i Pompejusz, patrząc po twarzach, wypatrywał tych, którym
mógłby zaufać w nadchodzącej walce. Nie miał złudzeń. Juliusz szedł na południe z
czterema legionami weteranów,
8
Imperator
a Rzym nie dysponował siłą, która potrafiłaby im się oprzeć. Za nie więcej niż kilka dni dowódca z
Galii załomocze do bram miasta i niektórzy z siedzących na sali będą
się głośno domagać, by je przed nim otworzyć.
- Stoimy przed trudnym wyborem, senatorowie - powiedział.
Strona 5
Przyglądali mu się uważnie, ważąc jego siłę i jego słabości. Wystarczy, by raz się
pośliznął, by upadł raz, a rozerwą go na strzępy. Wdepczą w bruk. Nie, nie stworzy im takiej okazji.
- Mam legiony w Grecji, których nie zaraził entuzjazm rzymskiego motłochu.
Niewykluczone, że w tym mieście znajdzie się paru zdrajców, jednak w naszych
prowincjach prawo nie przestało być prawem.
Bacznie obserwował zgromadzonych, by nie przeoczyć choć jednego spojrzenia
uciekającego w bok, ale oczy wszystkich spoczywały na jego twarzy.
- Senatorowie, jedyne wyjście to opuścić Rzym, popłynąć do Grecji i zgromadzić
tamtejsze armie. Na razie większość sił Cezara pozostaje w Galii, ale wystarczy, by je zawezwał, a
kraj padnie jego łupem. Padnie wcześniej, nim umocnimy nasze szeregi i
pchniemy w pole dość żołnierzy. Nie chcę stawać do z góry przegranego wyścigu.
Lepiej być pewnym swego. W Grecji stacjonuje dziesięć legionów, które tylko czekają na wezwanie
do obrony kraju przed tym zdrajcą. Nie możemy ich rozczarować. Jeżeli
ten zdrajca pozostanie w naszym mieście, wrócimy i rozniesiemy go na mieczach.
Zrobimy to samo, co Sulla zrobił z jego wujem. Musi dojść do bitwy. Ignorując legalne rozkazy
senatu, on wyraźnie do niej zmierza. Układy ani pokój nie wchodzą w grę.
Rzym nie może mieć dwóch władców, a ja na pewno nie pozwolę, by jakiś uzurpator
zniszczył to, co wspólnym wysiłkiem zbudowaliśmy.
Pompejusz, wciągając w nozdrza woń wosku i oliwy, pochylił się na rostrze do przodu.
Głos mu nieco złagodniał.
-Jeżeli, przez własną słabość, pozwolimy mu żyć i triumfować, wówczas każdy wódz,
którego senat wyśle z Rzymu do obrony prowincji, będzie się zastanawiał, czy nie
pójść w jego ślady. Dopóki Cezar żyje, nasze miasto nie zazna spokoju. To, co
zbudowaliśmy, będzie zniszczone przez wojnę ciągnącą się przez pokolenia, dopóki
nie zostanie nic, co by świadczyło o naszej obecności i o tym,
Rozdział I
Strona 6
że strzeżeni przez bogów, byliśmy zwolennikami ładu i porządku. Przeciwstawiam się
człowiekowi, który zamierza ten ład i porządek zburzyć. Rzucam mu wyzwanie. Chcę
zobaczyć jego trupa, i zobaczę.
Oczy wielu rozbłysły i ci poderwali się na nogi. Pompejusz ledwo na nich spojrzał.
Pogardzał tymi, w których więcej było pychy niż odwagi. Senatowi nigdy nie
brakowało mówców, ale rostra należała do niego.
- Mój jeden legion to za mało i jedynie głupiec lekceważyłby znaczenie bitew, jakie ten człowiek
stoczył w Galii. Nie zapewnimy sobie zwycięstwa nawet z pomocą straży z
przydrożnych warowni. Nie posądzajcie mnie o lekkomyślność. Przyjmuję wieści z
bólem i gniewem, ale miasta, nad którym sprawuję pieczę, nie obronię samym
szyderstwem. - Niecierpliwym machnięciem dłoni usadził stojących. - Zdrajca, kiedy
się tu pojawi, znajdzie gmach senatu pusty, a drzwi będą wyrwane z zawiasów.
W końcu każdy pojął, że nie zamierza opuścić Rzymu samotnie, i podniosła się
wrzawa. Przeczekał ją spokojnie. Mówił dalej.
-Jeżeli tu zostaniecie, ilu z was, pytam, stanie przeciwko niemu, kiedy przyjdzie tu żądny krwi, kiedy
jego legioniści będą gwałcić wasze żony i córki? To my jesteśmy
władzą. To w nas bije serce miasta. Rzym jest tam, gdzie my. Bez was, którzy mocą
swojego urzędu nadalibyście moc jego słowom i działaniu, będzie niczym więcej niż
bezlitosnym najeźdźcą. Musimy odmówić mu naszych pieczęci i naszych podpisów.
-Lud pomyśli... - podniósł się głos z tylnych ław, ale Pompejusz mówił dalej.
- Lud przetrwa jego najazd, tak jak przetrwał całą naszą historię! Co do mnie, mogę ruszyć do Grecji
sam i sam zebrać armię. Ale wy? Marcellusie, jak długo potrafisz
znosić tortury? A ty, Korneliuszu? Ten oto senat stanie się jego senatem, a wtedy
padnie ostatnia zapora.
Z ław podniósł się sam Cyceron. Przemówił, nie czekając na przyzwolenie.
- Senat, Pompejuszu, wysłał do Cezara posłańców. Posłańcy wrócili z odpowiedzią.
Strona 7
Dlaczego nie poddałeś pod obrady warunków, które ten człowiek nam stawia,
dlaczego odpowiedziałeś na nie sam?
10
Imperator
Pompejusz ściągnął brwi na widok potakujących mu wokół głów. Czuł, że nie wykpi
się szorstkim słowem.
-Jego warunki są nie do zaakceptowania, Cyceronie, i on dobrze o tym wie. Cezar
swoimi obietnicami dąży do wbicia klina między nas wszystkich. Jeśli wierzysz, że
przerwie marsz w pół drogi tylko dlatego, że ja opuszczę miasto, to go nie znasz.
Cyceron skrzyżował ramiona na wąskiej piersi i podrapał się po szyi.
- Możliwe, jednak znajdujemy się w miejscu jak najbardziej odpowiednim do
dyskusji. Lepiej przeprowadzić ją otwarcie, niż rozprawiać o tym, co nas gnębi, po
kątach. Zatem, Pompejuszu, wzywam, byś oznajmił, jaka była twoja odpowiedź.
Zmierzyli się spojrzeniami i Pompejusz ścisnął brzeg mównicy mocniej, starając się
nie tracić zimnej krwi. Cyceron był człowiekiem przebiegłym. Choć był też jednym z
nielicznych, na których można się było wesprzeć.
- Zrobiłem wszystko, co się dało. W piśmie opieczętowanym pieczęcią senatu
zażądałem powrotu do Galii. Nie będę się układał, nie w chwili, kiedy jego legiony
znajdują się o rzut włóczni od mojego miasta, i on o tym wie. Jego słowa mają nam
jedynie zamącić w umysłach i spowodować zwłokę w naszych decyzjach. Nie znaczą
nic więcej.
- Zgoda, Pompejuszu, co nie zmienia faktu, że powinniśmy je znać, tak samo jak twoje
- wytknął Cyceron, po czym odwrócił głowę od Rostry i przemówił do siedzących
wokół senatorów. - Zastanawiam się doprawdy, czy rozmawiamy o rzymskim wodzu,
Strona 8
czy też o kolejnym Hannibalu, którego jedynym celem jest pozbawienie nas władzy.
Jakież to Cezar ma prawo domagać się, by Pompejusz opuścił miasto? Czyżbyśmy
układali się z najeźdźcami? Stanowimy władzę w Rzymie i oto tej władzy grozi jakiś
wściekły pies, prowadzący armie, które sami nauczyliśmy walki i które sami
opłacamy. Nie lekceważmy kryjącego się w tym niebezpieczeństwa. Przychylam się do
opinii Pompejusza. Choć będzie to doświadczenie boleśniejsze od poprzednich,
musimy się wycofać, musimy zebrać w Grecji lojalne siły. Rządy prawa nie mogą
zależeć od kaprysów naszych wodzów, w przeciwnym razie bylibyśmy podobni do
pospolitych barbarzyńców.
Rozdział I
11
Cyceron usiadł. W oczach miał błysk rozbawienia. Jego wsparcie mogło wpłynąć na
pewną liczbę słabszych senatorów i Pompejusz pochylił głowę w niemym uznaniu.
- Nie czas na długie debaty, przyjaciele - powiedział. - Jutrzejszy dzień nie zmieni niczego poza tym,
że Cezar podciągnie bliżej. Zatem przystąpmy do głosowania i
zdajmy się na jego wyniki.
Bunt był raczej nie do pomyślenia i tak jak przewidział, onieśmieleni surowym
spojrzeniem z rostry senatorowie, jeden po drugim, podnosili się z ław, by okazać
swoje wsparcie. Nikt nie śmiał postąpić inaczej. Pompejusz z satysfakcją pokiwał
głową.
- Przygotujcie rodziny do podróży. Żołnierze, których usunąłem Cezarowi z drogi,
pomogą nam w odjeździe.
Juliusz siedział na powalonym drzewie pośrodku pola, ze słońcem za plecami, i
gdziekolwiek spojrzał, widział gromadki swoich ludzi, odpoczywających w zbożu i
zagryzających zimne mięso surową cebulą. Z chwilą, kiedy wkroczyli na równiny
Strona 9
Etrurii, wydał zakaz palenia ognisk. Owies i pszenica były suche i szorstkie w dotyku i
wystarczyłaby iskra, by stanęły w płomieniach całe pola. Juliusz się uśmiechnął;
piętnaście tysięcy najbardziej doświadczonych żołnierzy na świecie po dziecinnemu
cieszyło się z czystego błękitu nieba i otwartych przestrzeni, i śpiewu ptaków znanych wszystkim od
dzieciństwa. Scena była prawdziwie idylliczna. Sięgnął w dół, po garść słomianej mierzwy. Znów
był w domu.
- Wspaniała xt.&cl, znaleźć się tutaj na powrót - powiedział do Oktawiana. - Czujesz to samo?
Prawie zapomniałem, jak to jest mieszkać na własnej ziemi, w otoczeniu
swoich ludzi. Słyszysz, jak śpiewają? Powinieneś poznać słowa, chłopcze. Byliby
zaszczyceni, mogąc ich ciebie nauczyć.
Głosy Dziesiątego, już zlane w zgodny chór, płynęły nad cichymi polami. Juliusz
roztarł -w dłoni wilgotną mierzwę i pozwolił okruszkom opaść na ziemię.
- Słyszałem tę pieśń od mężczyzn, którzy poszli za Mariuszem, wiele lat temu -
westchnął. - A więc jakoś przetrwała do naszych czasów.
Oktawian, przechyliwszy głowę, popatrzył na swojego wodza badawczo.
12
Imperator
- Czuję to. Czuję, że to jest dom - powiedział. Juliusz się uśmiechnął.
- To już dziesięć lat, jak byłem tak blisko naszego miasta, a wciąż potrafię je wyczuć, nawet za
horyzontem. Przysięgam, że potrafię. - Podniósł ramię i wskazał na niskie
wzgórza, nabrzmiałe zbożem. - O, tam, już czeka na nas. Możliwe, że się boi, słuchając pogróżek i
przechwałek Pompejusza.
Oczy raptownie mu pociemniały. Ciągnąłby dalej, ale przygalopo-wał do niego Brutus, zostawiając
za sobą wijącą się w żółtym zbożu ścieżkę. Juliusz podniósł się i obaj
mężczyźni uścisnęli sobie dłonie.
- Zwiadowcy donoszą o jedenastu, może dwunastu kohortach -oznajmił Brutus.
Juliusz skrzywił się. W drodze na południe wszystkie napotykane przez nich strażnice i stanowiska
legionów ziały pustką. Jego marsz otrząsał je z żołnierzy jak wiatr drzewa z dojrzałych owoców, a
Strona 10
oto nagle pojawia się tuzin kohort. Bez względu na zdolność
bojową, sześć tysięcy żołnierzy to zbyt wiele, by mieć coś takiego na tyłach.
- Zebrali się w Korfinium - ciągnął Brutus. - Miasto wygląda jak nadepnięte gniazdo os. Albo
wiedzą, że jesteśmy blisko, albo gotują się do powrotu do Rzymu.
Juliusz rozejrzał się wokół, by sprawdzić, ilu jego ludzi nadstawia ucha, w
oczekiwaniu na rozkaz. Myśl o wypuszczeniu ich na rzymskich żołnierzy wydała mu
się bluźnierstwem.
Pompejusz dobrze zrobił, odwołując przydrożne straże. Bardziej się przydadzą na
murach Rzymu niż w walce przeciw galijskim weteranom. Juliusz zdawał sobie
sprawę, że należałoby wydać krwawą bitwę i przypieczętować decyzję podjętą na
brzegu Ru-bikonu. Brutus już przestępował z nogi na nogę zniecierpliwiony, ale
Juliusz wciąż jeszcze milczał. Kohorty z Korfinium składały się z niedoświadczonych żołnierzy. To
byłaby rzeź.
- Czy to dokładne liczby? - spytał półgłosem. Brutus wzruszył ramionami.
- O tyle, o ile. Nie pozwoliłem zwiadowcom ryzykować i dać się zobaczyć, ale
przedpola są czyste. Żadnej zasadzki. Powiedziałbym, że to jedyni żołnierze między
nami a Rzymem. Poradzimy sobie. Bogowie wiedzą, że mamy dość doświadczenia w
zdobywaniu miast.
Rozdział I
13
Juliusz podniósł oczy prosto na Domicjusza i Cyrona, wraz z Re-gulusem już
wynurzających się z łanów zboża. Tuż za nimi podążał Marek Antoniusz. Atmosfera
gęstniała. Najwyraźniej czekano rozkazu. Widać na rzymskiej ziemi miała popłynąć
rzymska krew. Ale kiedy będą pierwsze ofiary, przeciwko niemu podniesie się każde
lojalne w stosunku do Rzymu ramię. Wojna domowa stanie się próbą siły i liczebności szeregów. To
może go wiele kosztować. Straty w ludziach mogą być duże. Ocierając
Strona 11
pot z czoła, myślał gorączkowo.
-Jeżeli padną od naszych mieczy, zniszczymy jakąkolwiek nadzieję na pokój w
najbliższej przyszłości - powiedział powoli. Do-micjusz i Brutus wymienili spojrzenia.
- Musimy... być przebiegli, silni, a wszystko przeciw własnemu ludowi. Musimy
zdobyć jego lojalność, a tego nie da się dokonać, zabijając żołnierzy, którzy kochają Rzym nie mniej
niż ja.
-Juliuszu, oni nie pozwolą nam przejść - syknął Brutus, czerwieniejąc ze złości. -
Pozwoliłbyś ty sam, gdyby jakaś armia upominała się o wolną drogę do naszego
miasta? Będą walczyć, choćby tylko po to, by spowolnić nasz marsz. Wiesz o tym.
Juliusz zmarszczył czoło. Szybko ponosił go gniew.
- To są nasi ludzie. Nasi, Brutusie. To nie takie proste wystawić ich na śmierć. Nie dla mnie.
-Podjęliśmy decyzję, przekraczając rzekę i ruszając na południe. - Brutus nie
zamierzał ustąpić. - Znałeś wtedy jej cenę. A może pójdziesz sam i oddasz się w ręce Pompejusza?
Kilku z tych, którzy stali najbliżej, skrzywiło się na ton jego głosu. Cyron zakołysał
potężnymi ramionami, nie kryjąc gniewu. Brutus nie zwracał na nich uwagi, nie
spuszczając wzroku ze swego wodza.
-Jeżeli zatrzymasz się teraz, Juliuszu, zginiemy wszyscy. Pom-pejusz nie zapomni, że zagrażaliśmy
miastu. Jeżeli będzie musiał, pójdzie za nami choćby do Brytanii. -
Spojrzał Juliuszowi prosto w oczy i głos mu zadrżał. - Nie czyń mi zawodu. Szedłem z tobą od
początku i chcę dojść do końca.
Juliusz odwzajemnił błagalne spojrzenie, po czym położył dłoń na ramieniu Brutusa.
-Jestem w domu, Brutusie. Dławię się samą myślą o zabija-
14
Imperator
niu ludzi mojego miasta, więc czy zazdrościsz mi moich wątpliwości?
- Masz wybór?
Strona 12
Juliusz zaczął chodzić po wygniecionych kłosach tam i z powrotem.
-Jeżeli przejmę władzę... - Zamilkł, najwyraźniej przetrawiając w duchu tę myśl, ale po chwili
mówił dalej i szybciej: - A gdybym ogłosił, że dyktatura Pompejusza to
bezprawie? Gdybym wkroczył do Rzymu jako ten, który pragnie odnowić republikę?
Oto, jak mają mnie postrzegać. Adanie! Gdzie jesteś? - Celtycki skryba przybiegł czym prędzej, a
jemu rozbłysły oczy. - Oto masz swoją odpowiedź, Brutusie. Adanie? Chcę
wysłać list do każdego rzymskiego dowódcy. Upłynęło dziesięć lat, od kiedy byłem
konsulem; nic nie stoi na przeszkodzie, bym został nim raz jeszcze. Powiedz im...
powiedz, że nadchodzi koniec dyktatury Pompejusza i że ja sam nigdy miastu jej nie
narzucę.
Adan, ponaglany niecierpliwym spojrzeniem Juliusza, zakręcił się wokół przyborów
do pisania.
- Niech wiedzą, że będę respektował sądy i senat. Niech wiedzą, że jedynie Pompejusz jest moim
wrogiem. Przywitam z radością każdego, kto zechce do mnie dołączyć, gdy
tylko przywrócimy republikę Mariusza i bezpieczeństwo dawnych dni. Rzym się
odrodzi, bo to w jego imieniu zwyciężałem i dla niego zdobywałem złoto Galii.
Powiedz im to wszystko, Adanie. Nie przeleję rzymskiej krwi, chyba że pod
przymusem, i będę szanował tradycję, czego nie robił Pompejusz. To on spalił
budynek senatu, pełniąc przy nim straże. Bogowie już mu okazali swoją niechęć.
Stojący kręgiem mężczyźni chyba za nim nie nadążali. Juliusz roześmiał się głośno i potrząsnął głową
na widok ich niepewnych min.
- Przyjaciele, oni nie mają wyjścia. Muszą mi uwierzyć, nawet jeśli będą się wahać i zastanawiać,
czy okażę się orędownikiem dawnych swobód.
- A okażesz się? Na pewno? - spytał łagodnie Adan. Juliusz spojrzał na niego ostro.
- Na pewno. Zacznę od Korfinium. Jeżeli mi się poddadzą, oszczędzę ich wszystkich,
choćby po to, by wieści o moim czynie poszły w świat.
Rozdział I
Strona 13
15
Jego dobry humor był zaraźliwy i Adan, prowadząc rylec w miękkim wosku,
uśmiechnął się wbrew podszeptom wewnętrznego głosu, który go przestrzegał przed
zbyt łatwym poddawaniem się urokowi tego człowieka.
- Oni się nie poddadzą - mruknął Domicjusz. - Pompejusz każe ich zabić jako
zdrajców. Widziałeś, jak postąpił kiedyś z Dziesiątym.
Juliusz zmarszczył czoło.
- Może i każe, choć jeśli tak, będzie to na moją korzyść. Za kim poszedłbyś,
Domicjuszu? Za zwolennikiem prawa, który puszcza wolno uczciwych Rzymian, czy
za tym, który każe pozbawić ich życia? Kto bardziej się nadaje na przywódcę Rzymu?
Domicjusz w odpowiedzi pokiwał głową. Juliusz się uśmiechnął.
- A widzisz? Jeżeli okażę łaskawość, trudno im będzie mnie potępić. To pokrzyżuje im plany.
Pompejusz nie będzie wiedział, jak zareagować. - Zwrócił się do Brutusa; twarz mu jaśniała dawną
energią. - Najpierw jednak musimy przechwycić straże przydrożne
i zrobić to bez rozlewu krwi. Należy ich wpędzić w tak straszną panikę, by nie zdążyli pomyśleć o
walce. Kto im przewodzi?
Brutus, oszołomiony nagłą zmianą nastroju wodza, ściągnął brwi. Nad marszem na
południe nieodmiennie wisiała ciężka posępna chmura wątpliwości, ale na chwilę
Juliusz przeistoczył się w siebie z czasów podbojów w Galii. To przerażało.
- Zwiadowcy nie widzieli żadnych proporców czy insygniów legionu - odpowiedział
przez zaciśnięte zęby. - Ale dowódcę tak czy inaczej mieć muszą.
- Miejmy nadzieję, że to człowiek ambitny - odrzekł Juliusz. -Dobrze by było skusić jego straże do
wyjścia za rogatki miasta. Wtedy ruszę na nich z Dziesiątym. W polu
szybko ich przechwycimy.
Wszyscy przysłuchujący się rozmowie już byli na nogach i już się zbierali, by ruszyć na pierwszy
rozkaz. Ogarnęło ich dobrze znane napięcie, towarzyszące zmierzeniu się z
nowym niebezpieczeństwem i trudem.
Strona 14
- Podciągnę z Dziesiątym bliżej miasta, Brutusie. Ty przejmiesz dowodzenie
pozostałymi. Będziemy tak długo kołować w głowach
16
Imperator
tym dzieciakom, aż oślepną i staną.się bezużyteczni i bezradni. Roześlij swoich
zwiadowców i niech będą dobrze widoczni.
- Wolałbym sam być przynętą - powiedział Brutus.
- Nie tym razem. Jazda wyborowa ma być łącznikiem między nami. Gdyby nas
zaatakowano, ty masz tu szybko wrócić.
-A co, jak się uprą i nie wyjdą z miasta? - spytał Domicjusz, zerkając na spiętą twarz Brutusa. Juliusz
wzruszył ramionami.
- Wtedy ich otoczymy i przedstawimy nasze warunki. Tak czy owak, zaczynam wyścig
o stanowisko konsula i o władzę nad Rzymem. Rozpuść wieści wśród tamtych. To są
nasi ludzie i będą traktowani z respektem.
ROZDZIAŁU
Ahenobarbus czytał rozkazy Pompejusza po raz nie wiadomo który, wciąż jednak nie
znajdował w nich nic, co by mu pozwalało zaatakować te podstępne legiony z Galii. A przecież,
sądząc z meldunków zwiadowców, w końcu nadarzała się okazja do zdobycia
sławy. Ogarnięty podnieceniem, jakiego nie czuł od łat, był już bliski samowoli i
wymówienia posłuszeństwa zwierzchnikowi. Pompejusz przebaczyłby mu wszystko,
to pewne, niechby tylko sprowadził do miasta tego zdrajcę, skutego łańcuchami.
Żołnierze, których zdjęto z każdej przydrożnej strażnicy, każdej rogatki i warowni, obozowali w
cieniach murów Korfinium, oczekując rozkazu wymarszu do domu.
Zwiadowcy jeszcze nie zdążyli rozpuścić ostatnich wieści i Ahenobarbus nie widział w szeregach
żadnego napięcia.
Potarł kościstą szczękę. Środkowymi palcami obu dłoni rozma-sował pulsujące bólem
Strona 15
skronie. Jego straże były liczniejsze od sił, które zauważyli zwiadowcy, w meldunkach jednak
donoszono o czterech legionach podążających na południe, a najpewniej w
pobliżu kręciły się inne. W najgorszym razie jego ludzie wpadną w pułapkę.
Przyglądał się im, kiedy formowali szeregi, i wcale nie był dobrej myśli. Wielu jeszcze nigdy nie
stanęło twarzą w twarz z większym wyzwaniem niż kilku pijanych
wieśniaków. Lata pokoju, kiedy Cezar podbijał Galię, nie wydały na świat takiej siły, której
pokonanie rozsławiłoby jego, Ahenobarbusa, imię. Czasami jednak, powiedział
sobie w duchu, człowiek musi się zadowolić tym, co mu dają bogowie.
18
Imperator
Kusiło go przez chwilę, by zapomnieć o meldunkach i dalej iść bezpieczną ścieżką, tak jak to robił
od dwudziestu lat. Mógłby dać sygnał do wymarszu i znaleźć się w Rzymie za nie więcej niż trzy dni,
rezygnując ze swojej ostatniej szansy, choć z drugiej strony trudno było sobie wyobrazić ogrom
szyderstw młodszych dowódców, gdyby wyszło na
jaw, że odszedł, nie stawiając czoła sile o połowę mniejszej od własnych szeregów. W
końcu domniemane kolejne galijskie legiony mogły się znajdować całe mile dalej. I
czyżby zapomniał o dniu, kiedy przysięgał bronić tego miasta? Nie myślał o rzucaniu się w bramy
warowni na pierwszy znak o nadciągającym wrogu, kiedy zaciągał się do
armii.
- Sześć tysięcy żołnierzy - szepnął do siebie, spoglądając na szeregi mężczyzn
oczekujących na wymarsz. - Legion. Cały legion. Wymarzony legion.
Nie zdradzał się nikomu z takimi myślami, ale w miarę jak przybysze wkraczali do
miasta, liczył ich i teraz nosił głowę wyżej -rozpierała go duma. W całej swojej
karierze nigdy nie dowodził niczym więcej niż centurią, ale teraz, przez kilka
wspaniałych dni, mógł się równać z każdym wodzem Rzymu.
To prawda, to wszystko prawda, powtarzał w duchu raz za razem, choć strach jak kret podkopywał
jego dumę. Jeśli wmaszeruje w pułapkę, straci wszystko. Z drugiej
strony, jeśli nie wykorzysta nadarzającej się sposobności, by zniszczyć człowieka,
Strona 16
którego boi się Pompejusz, wieść się rozejdzie szeroko i niechętne mu szepty będą szły za nim do
końca życia. Nigdy nie cierpiał niezdecydowania. A teraz obserwowało go
wielu żołnierzy, zakłopotanych brakiem rozkazów.
- Panie? Czy bramy powinny być otwarte? - spytał stojący obok jego zastępca.
Ahenobarbus spojrzał mu w twarz i na widok młodości i pewności siebie, które z niej wyczytał,
ogarnęła go nowa fala irytacji. Mówiono, że Seneka ma powiązania w
Rzymie, to po pierwsze, a po drugie nie sposób było nie zauważyć bogactwa jego szat.
Dowódca z Korfinium czuł się stary, patrząc na swego zastępcę, i samo porównanie do tamtego
przypominało mu o łamaniu w stawach. Stawiać czoło tej śmiesznej
protekcjonalności, w takim momencie, doprawdy, tego było za wiele. Niewątpliwie
tamten myśli, że potra-
Rozdział II
19
fi dobrze skrywać arogancję, ale Ahenobarbus widywał dziesiątki jemu podobnych. Za
każdym razem, kiedy taki płaszczył się przed nim czy mu nadskakiwał, w jego oczach
pojawiał się nieodmiennie ten sam błysk, i za każdym razem Ahenobarbus powiadał
sobie, że takiemu nie powinno się ufać. A już nigdy, kiedy wzajemne korzyści
wchodziły sobie w drogę.
Ahenobarbus odetchnął głęboko. To wszystko prawda, ale co zrobić, kiedy
podejmowanie decyzji jest prawdziwą przyjemnością?
- Walczyłeś już kiedyś, Seneko?
Po chwili zaskoczenia młody człowiek uśmiechnął się przymilnie.
-Jeszcze nie, panie, choć mam nadzieję, że kiedyś nadarzy mi się taka sposobność.
Ahenobarbus uśmiechnął się radośnie.
- Spodziewałem się, że tak odpowiesz, właśnie tak. Nadarzy ci się dzisiaj.
Pompejusz stał samotnie pośrodku pustej sali senatu, zasłuchany we własne myśli. Na jego rozkaz
Strona 17
kowale wyłamali drzwi z zawiasów, ale nie do końca; miały wisieć krzywo i cicho poskrzypy-wać.
Odwieczne światło Rzymu sączyło się przez drobinki świeżo
wzniesionego kurzu i kiedy siadał na ławie, lekko odchrząknął.
- Sześćdziesiąt lat - mruknął pod nosem. - Jestem za stary, by iść na wojnę.
Bywały chwile słabości i rozpaczy, chwile, kiedy lata osiadały na nim ciężko i jego własne „ja"
domagało się odpoczynku. Możliwe, że przyszła pora zostawić Rzym
młodym wilkom, takim jak Cezar. Ostatecznie ten drań udowodnił, że ma
najważniejszą cechę rzymskiego przywódcy - zdolność przeżycia. Kiedy gniew nie
mącił mu myśli, Pompejusz podziwiał karierę młodszego od siebie mężczyzny. Bywały
chwile, kiedy nie założyłby się o miedziaka, że Juliusz wyjdzie cało z tarapatów, w jakie sam się
najczęściej pakował.
Tłumy uwielbiały słuchać o jego bohaterskich wyczynach i za to Pompejusz go
nienawidził. Miał wrażenie, że Juliusz nie kupiłby sobie nowego konia, nie wysyłając triumfalnego
listu do odczytania w całym mieście. Obywatele tłumnie wylęgali na
ulice, aby wysłu-
20
Imperator
chać najświeższych wieści, choćby najbłahszych. Byli w tym nienasyceni i jedynie
ludzie podobni Pompejuszowi potrząsali głowami na taki brak godności. Nawet
Cyceron zatracił zwykłą bystrość umysłu, podekscytowany rozwojem sytuacji w Galii.
Co mógłby oferować Rzymowi senat, kiedy Cezar pisał o zdobywaniu warownych
miast i o bieli skalistych urwisk gdzieś na krańcach świata?
Pompejusz wydął usta, na nowo zirytowany, żałując, że nie ma przy nim Krassusa -
oburzaliby się razem. Oni dwaj, o ironio, zrobili więcej, by podsycać ambicje Cezara, niż
ktokolwiek inny. Czyż on, Pompejusz, własną ręką nie podpisał się pod aktem
triumwi-ratu? Wtedy wydawało się, że skorzystają na tym wszyscy trzej, ale teraz,
kiedy galijskie legiony ciągnęły na Rzym, jedyne, co mu pozostało, to się przyznać do braku rozumu.
Strona 18
Wysłał Juliusza do Hiszpanii, a ten wrócił, by zostać konsulem. Wysłał go, by ujarzmił
dzikie plemiona w Galii, lecz czy tamci nie mogli zachować się przyzwoicie i odesłać go do Rzymu
w kawałkach? Nie, nie potrafili. Zatem wrócił tu, prężąc się i
przeciągając jak syty lew, a obywatele najbardziej ze wszystkiego podziwiają sukces.
Pompejusz pomyślał o zdrajcach w senacie i twarz pociemniała mu z gniewu. Mimo
wcześniejszych publicznych zapewnień i obietnic tylko dwie trzecie odpowiedziało na jego
wezwanie do opuszczenia Rzymu. Reszta zaszyła się po kątach. Woleli czekać na
armię najeźdźcy, niż pójść na wygnanie. To był okrutny cios, naj-okrutniejszy ze
wszystkich. Ci tchórze wiedzieli, że nie starczy mu czasu, by wyciągać jednego po
drugim z ich kryjówek, i mieli rację, ale to działało mu na nerwy. Poza wszystkim
innym zrobiło się niebezpiecznie późno i tylko oczekiwanie na straże z dróg
prowadzących z północy zatrzymywało go w mieście. Jeżeli Ahenobarbus nie
sprowadzi swoich ludzi dostatecznie szybko, trzeba będzie odejść stąd bez nich.
Zawiodłyby wszystkie plany, gdyby Cezar, stając pod bramami, zastał go w mieście.
Odchrząknął. Gdyby nie wyjeżdżał, przełknąłby gorzką flegmę. Teraz, niby w
symbolicznym akcie, splunął na marmur posadzki i od razu poczuł się lepiej. W czasie przemarszu
galijskich legionów na forum bezrozumni obywatele będą zachłystywać
się ich widokiem, to pewne. Nigdy nie przestawał go zdumiewać brak wdzięcz-
Rozdział II
21
ności Rzymu. Przez blisko cztery łata zapewniał żywność obywatelom i ich rodzinom i sprawiał, że
żyli bez lęku przed mordem, gwałtem czy rozbojem. Zamieszki z czasów
Klodiusza i Milona ledwie pamiętano i teraz miasto rozwijało się pomyślnie, choć czy nie dlatego, że
jego mieszkańcy doświadczyli chaosu na własnej skórze? Może, ale cóż z tego. Cezar raz po raz
wygrywał te swoje bitwy, dając im raz po raz powód do
wylęgania na ulice w stanie radosnego podniecenia. Wtedy łatwo się zapominało o
chlebie i bezpieczeństwie.
Strona 19
Pompejusz wsparł się o poręcz ławy i dźwignął na nogi. Bolał go żołądek. Pomyślał, że to może być
wrzód. Czuł się zmęczony bez wyraźnego powodu. Niełatwo sobie
powiedzieć, że opuszczenie własnego miasta to właściwa decyzja. To prawda, każdy
rzymski wódz wie, że czasami jedynym możliwym wyjściem bywa odwrót,
przegrupowanie i atak na własnych warunkach. Mimo to nie było mu łatwo.
Miał nadzieję, że Juliusz ruszy za nim do Grecji. Tam jeszcze nie zapomniano, kto
rządzi Rzymem. Tam on, Pompejusz, będzie rozporządzał potężnymi armiami i będzie
rozkazywał najzdolniejszym, najbardziej doświadczonym dowódcom na świecie.
Juliusz wreszcie zauważy różnicę między brudnymi barbarzyńcami a rzymskimi
żołnierzami i odczuje to na własnej skórze.
Dziwnie było pomyśleć, że Cezar to już nie tamten młody człowiek sprzed lat. Czy z
wiekiem i jego bardziej nęka chłód zimy? Czy częściej targają nim wątpliwości?
Jeszcze dziwniejsza była myśl, że on, Pompejusz, zna swego wroga lepiej niż
ktokolwiek w Rzymie. Był czas, kiedy dzielił z nim chleb, kreślił plany i walczył po tej samej stronie
przeciw wspólnym wrogom, o te same ideały. To była bolesna zdrada,
ten człowiek nastający na niego, na męża własnej córki. Pompejusz roześmiał się
głośno. Nie wierzył w miłość Julii, to prawda, ale Julia znała swoją powinność o wiele lepiej niż jej
żądny przygód tułaczy ojciec. Julia wydała na świat syna, jego syna, i on właśnie pewnego dnia
odziedziczy cały świat.
Ciekawe, pomyślał, czy ucieszyłaby się z powrotu ojca. Nie zatroszczył się, by zapytać o to, kiedy
odprawiał ją na statek. Mogła sobie być z krwi tamtego, ale już do niego nie należała. Jej młode
ciało wciąż podniecało Pompejusza i nie sądził, by była
niezadowolona ze swego losu, nawet jeśli milcząco przyjmowała jego dotyk.
22
Imperator
A gdyby jej tak przyniósł głowę ojca? Byłaby przerażona? Scena, jaką sobie wyobraził, poprawiła
mu humor.
Wyszedł z pustego gmachu na zewnątrz, do prężących piersi równych szeregów
Strona 20
żołnierzy. To przez Cezara czuł się tak, jakby świat odstąpił od wszelkich zasad, jakby przestało
funkcjonować prawo, jakby zanikła tradycja i miało nie być żadnego jutra.
Czy zatem widok tłumów na forum, ustępujących z respektem miejsca jego ludziom,
nie był widokiem kojącym?
Podniesiony na duchu zwrócił się do najbliższego skryby.
- Są jakieś wieści od Ahenobarbusa?
- Nie, panie, nie ma - odrzekł zapytany.
Pompejusz zmarszczył czoło. Miał nadzieję, że ten stary głupiec nie da się zwieść i wciągnąć w
bitwę z galijskimi legionami. Jego, Pompejusza, rozkazy, były wyraźne.
Droga ginąca w dali przed maszerującą kolumną była szeroka i pusta. Ahenobarbus z
pomrukiem aprobaty odnotował w myślach, w jaki sposób Seneka dowodzi swoimi
ludźmi. To prawda, młodemu nobilowi brakowało doświadczenia bitewnego, ale
przeszedł odpowiednią zaprawę w legionach i radził sobie z powierzonym
obowiązkiem z beztroskim zadufaniem w swoją młodość i pieniądze ojca. Centurie
połączono w manipuły, najbardziej doświadczonych dowódców rozstawiono gęstym
łańcuchem. Zadęto w rogi i trzy proste sekwencje tonów powtarzano tak długo, aż
można się było spodziewać, że usłyszy je ostatni w szeregach i zatrzyma się, gotów do odwrotu czy
ataku. Coś bardziej skomplikowanego sprawiłoby ludziom trudność,
uznał Seneka, mimo to wyglądał w marszu na zadowolonego. Żołnierze byli dobrze
uzbrojeni, dobrze odżywieni i należeli do najwspanialszego - w ich i jego przekonaniu
- bitewnego narodu w całej historii świata, choć każdy legion zaczynał swoją karierę od prostych
ćwiczeń i garstki dowódców. Dla przydrożnych straży, na co dzień
lekceważonych przez Rzym, któremu wiernie służyły, wybiła godzina prawdy i każdy
żołnierz o tym wiedział. Każdy wiedział także, tak samo jak Seneka, że stają przeciw zdrajcom i że
miasto jest po ich stronie. To tam większość miała rodziny, a za bliskich walczy się dzielniej niż za
ideały. To Seneka też wiedział.
Rozdział II